نحوه محاسبه ارتفاع ساختمان مسکونی

ارتفاع ساختمان مسکونی، یکی از موارد بسیار مهم در آزمون طراحی معماری نظام مهندسی که باید نحوه محاسبه آن را در انواع ساختمان‌های مسکونی با بام مسطح و بام شیب‌دار بدانید. همان‌طور که می‌دانید ساختمان‌ها در هشت گروه طبقه‌بندی می‌شوند. در مقررات ملی ساختمان، حداکثر ارتفاع مجاز هر ساختمان مطابق جدول زیر محاسبه می‌شود:

گروه‌بندی ساختمانتعداد طبقاتدارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نمافاقد زیرزمین با پنجره نورگیر از نما
گروه ۱ و ۲ و ۳یک طبقه۵/۸۰ متر۴/۹۰ متر
دو طبقه۹ متر۸/۱۰ متر
گروه ۴ و ۵سه طبقه۱۲/۲۰ متر۱۱/۳۰ متر
چهار طبقه۱۵/۴۰ متر۱۴/۵۰ متر
گروه ۶ و ۷پنج تا هفت طبقه۲۳ متر
گروه ۸بیش از هفت طبقه یا بیشتر از ۲۳ متر ارتفاعبدون محدودیت (متناسب با تعداد طبقات و ضوابط خاص)

نکته مهم: این جدول برای آن دسته از ساختمان‌های مسکونی است که طبقه همکف آن‌ها پارکینگ و یا با کاربری مسکونی باشد. چنانچه کاربری طبقه همکف تجاری، خدماتی و… باشد، اعداد این جدول می‌تواند تغییر کند.

ارتفاع ساختمان مسکونی یک طبقه

حداکثر ارتفاع مجاز برای ساختمان‌های مسکونی یک طبقه که فاقد زیرزمین با پنجره نورگیر از نما باشند، ۴/۹۰ متر است. اگر ساختمان یک طبقه دارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نما باشد، در آن‌صورت طبق مقررات ملی ساختمان، حداکثر ارتفاع مجاز این ساختمان ۵/۸۰ متر خواهد بود.

ارتفاع ساختمان مسکونی یک طبقه

ارتفاع ساختمان مسکونی دو طبقه

حداکثر ارتفاع ساختمان مسکونی دو طبقه نیز بسته به اینکه زیرزمین با پنجره نورگیر از نما داشته باشند یا نداشته باشند، متفاوت خواهد بود. حداکثر ارتفاع مجاز برای ساختمان‌های دو طبقه بدون زیرزمین با پنجره نورگیر از نما ۸/۱۰ متر است. چنانچه ساختمان دو طبقه دارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نما باشد، در آن‌صورت حداکثر ارتفاع مجاز این ساختمان ۹ متر خواهد بود.

ارتفاع ساختمان مسکونی دو طبقه

ارتفاع ساختمان مسکونی سه طبقه

حداکثر ارتفاع مجاز ساختمان‌های مسکونی سه طبقه بدون زیرزمین با پنجره نورگیر از نما ۱۱/۳۰ متر می‌باشد. اگر ساختمان سه طبقه دارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نما باشد، حداکثر ارتفاع مجاز آن طبق مقررات ملی ساختمان ۱۲/۲۰ متر خواهد بود.

ارتفاع ساختمان مسکونی سه طبقه

ارتفاع ساختمان مسکونی چهار طبقه

ساختمان‌های چهار طبقه نیز در دو حالت دارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نما و فاقد زیرزمین با پنجره نورگیر از نما متفاوت خواهد بود. حداکثر ارتفاع مجاز برای ساختمان‌های مسکونی چهار طبقه بدون زیرزمین با پنجره نورگیر از نما ۱۴/۵۰ متر و برای ساختمان‌های مسکونی چهار طبقه دارای زیرزمین با پنجره نورگیر از نما ۱۵/۴۰ متر است.

ارتفاع ساختمان مسکونی چهار طبقه

ارتفاع ساختمان مسکونی پنج طبقه و بیشتر

در مقررات ملی ساختمان، ارتفاع ساختمان مسکونی پنج طبقه، شش طبقه و هفت طبقه (ساختمان‌های گروه ۶ و ۷)، فارغ از اینکه دارای زیرزمین باشند یا زیرزمین نداشته باشند، بسته به تعداد طبقات و سایر ضوابط و مقررات، حداکثر ارتفاع مجاز ۲۳ متر پیش‌بینی شده است.

نکته: حداکثر ارتفاع ساختمان‌های بیشتر از ۷ طبقه یا ساختمان‌هایی که بیشتر از ۲۳ متر ارتفاع دارند (ساختمان‌های گروه ۸)، ضوابط و مقررات خاص خودش را دارد که در شهرها و مناطق مختلف متفاوت است.

نحوه محاسبه ارتفاع ساختمان مسکونی در آزمون نظام مهندسی

همان‌طور که در بالا مشاهده کردید، در مقررات ملی ساختمان، حداکثر ارتفاع ساختمان مسکونی، برای ساختمان‌های مختلف مشخص شده است. بیشترین نوع ساختمانی که ما در آزمون طراحی معماری نظام مهندسی با آن سروکار داریم، ساختمان‌های گروه ۴ و ۵، یعنی ساختمان‌های سه طبقه و چهار طبقه هستند. اما مبنای محاسبه ارتفاع ساختمان چیست؟

براساس فصل دوم از مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، مبنای محاسبه ارتفاع ساختمان، فاصله تراز قائم متوسط کف معبر مجاور تا متوسط ارتفاع بام شیب‌دار و یا بالاترین نقطه جان‌پناه الزامی در بام‌های مسطح است.

نکته مهم: در هنگام محاسبه ارتفاع ساختمان، باید به شیب خیابان توجه کنید. در خیابان‌های شیب‌دار، حتما باید متوسط تراز دو طرف ساختمان را به‌عنوان نقطه شروع ارتفاع ساختمان در نظر بگیرید.

بنابراین برای محاسبه ارتفاع ساختمان، چهار حالت مختلف می‌تواند وجود داشته باشد:

  1. ساختمان دارای بام مسطح باشد و معبر مجاور نیز مسطح باشد.
  2. ساختمان دارای بام مسطح باشد ولی معبر مجاور شیب‌دار باشد.
  3. ساختمان دارای بام شیب‌دار باشد و معبر مجاور مسطح باشد.
  4. ساختمان دارای بام شیب‌دار باشد و معبر مجاور هم شیب‌دار باشد.

محاسبه ارتفاع ساختمان در بام مسطح

ارتفاع ساختمان مسکونی در ساختمان‌های با بام مسطح برابر است با فاصله عمودی تراز متوسط کف معبر مجاور تا بالاترین نقطه جان‌پناه بام.
بنابراین در محاسبه ارتفاع ساختمان با بام مسطح، حتما باید ارتفاع جان‌پناه را هم در نظر گرفت. حداقل ارتفاع جان‌پناه از کف بام ۱/۱۰ متر است.

ارتفاع ساختمان مسکونی

ارتفاع ساختمان مسکونی

محاسبه ارتفاع ساختمان در بام شیب‌دار

ارتفاع ساختمان مسکونی در ساختمان‌های با بام شیب‌دار برابر است با فاصله عمودی تراز متوسط معبر مجاور تا متوسط ارتفاع بام شیب‌دار.
منظور از متوسط ارتفاع بام شیب‌دار، میانگین فاصله شروع و انتهای شیب می‌باشد.

ارتفاع ساختمان مسکونی

ارتفاع ساختمان مسکونی

نکته: همان‌طور که در شکل‌های زیر می‌بینید، وجود یا عدم وجود زیرزمین، تأثیری در محاسبه ارتفاع کلی ساختمان ندارد.

نمونه محاسبه ارتفاع ساختمان در آزمون نظام مهندسی

در یکی از آزمون‌های طراحی معماری نظام مهندسی سوال زیر داده شده و از داوطلب خواسته شده بود، ارتفاع این ساختمان را محاسبه کند.

ارتفاع ساختمان مسکونی

همان‌طور که در شکل می‌بینید، ارتفاع ساختمان مسکونی در قسمت کم ارتفاع آن ۱۰ متر و سقف ساختمان شیب‌دار با زاویه ۴۵درجه است. عرض زمین ۶ متر و اختلاف ارتفاع دو طرف زمین ۴ متر است.
برای جواب دادن به این سوال و محاسبه ارتفاع ساختمان، باید ارتفاع ساختمان در قسمت کم آن را با متوسط ارتفاع شیب معبر مجاور و ارتفاع متوسط سقف شیب‌دار جمع کنیم.

طبق تعاریفی که در بالا ذکر کردیم، ارتفاع این ساختمان برابر است با فاصله عمودی تراز متوسط معبر مجاور تا متوسط ارتفاع بام شیب‌دار. یعنی فاصله نقطه A تا نقطه B

ارتفاع ساختمان مسکونی
در صورت سوال، ارتفاع ساختمان مسکونی در قسمت کمتر آن ۱۰ متر داده شده است.
با توجه به اینکه اختلاف ارتفاع دو طرف زمین ۴ متر است، بنابراین تراز متوسط معبر مجاور برابر با ۲ متر خواهد بود.
اما برای محاسبه متوسط ارتفاع سقف شیب‌دار، از آنجا که عرض زمین ۶ متر و زاویه شیب بام، ۴۵درجه است، بنابراین فاصله عمودی نقطه شروع و انتهای شیب، ۳ متر خواهد بود که باید این عدد را تقسیم بر ۲ کنیم تا ارتفاع متوسط سقف شیب‌دار بدست بیاید. با این حساب ارتفاع متوسط سقف شیبدار برابر با ۱/۵ متر خواهد بود.
حالا برای محاسبه ارتفاع کلی ساختمان کافی است اعداد بدست آمده را با هم جمع کنیم:

H = 10 + (4/2) + (3/2) = 13/5

همانطور که مشاهده کردید، ارتفاع این ساختمان برابر با ۱۳/۵ متر است.

جمع‌بندی محاسبه ارتفاع ساختمان مسکونی

همان‌طور که مشاهده کردید، برای محاسبه ارتفاع ساختمان مسکونی، ابتدا باید ببینیم ساختمان مورد سوال در کدام گروه ساختمانی قرار می‌گیرد. سپس بسته به اینکه ساختمان مورد نظر دارای بام مسطح یا بام شیب‌دار است، طبق مواردی که یاد گرفتید، ارتفاع ساختمان را محاسبه کنید.
در محاسبه ارتفاع ساختمان مسکونی، حتما سه نکته مهم زیر را در نظر داشته باشید:

  1. چنانچه خیابان شیب‌دار بود، حتما تراز متوسط معبر را برای نقطه شروع محاسبه ارتفاع ساختمان در نظر بگیرید.
  2. چنانچه سقف مسطح بود، بالاترین نقطه جان‌پناه را برای نقطه پایان ارتفاع ساختمان در نظر بگیرید.
  3. چنانچه سقف شیب‌دار بود، متوسط ارتفاع سقف شیب‌دار را برای نقطه پایان ارتفاع ساختمان در نظر بگیرید.

برای دریافت آموزش‌های تکمیلی
 آزمون طراحی معماری اردیبهشت ۹۹
مشخصات خودتان را وارد کنید

آموزش‌های آزمون طراحی نظام مهندسی را برایم بفرست
امیر راد

امیر راد

من یک معمار هستم. عاشق طراحی‌ام و از این کار لذت می‌برم. هدفم این است که علاوه بر آموزش اصول، تکنیک‌ها و ترفندهای طراحی معماری، تجربیات 15ساله خودم را به شکل کاملاً کاربردی و به زبانی بسیار ساده به شما آموزش بدهم.
این مطالب را هم حتما بخوانید

2 نظر

  1. Sajad ژانویه 25, 2020 در 11:10 ق.ظ- پاسخ دادن

    بسیار مفید و عالی.ممنون مهندس جان

  2. Sajad ژانویه 25, 2020 در 11:35 ق.ظ- پاسخ دادن

    سلام
    سوال
    ساختمان مسکونی (شامل پیلوت با کاربری پارکینگ) دارای ۷ طبقه که طبق ضابطه شهرداری، ارتفاع آن در پروانه ساخت ۲۳٫۵ متر درج شده ؛جزو گروه ۸ هست؟
    ممنون.

ثبت ديدگاه

برای دانلود فایل اتوکد مبلمان
ایمیل خود را وارد کنید
فایل نمونه را به ایمیلم ارسال کن
Close
برای دانلود فیلم با کیفیت بالا
لطفا ایمیل خود را وارد کنید
فیلم را برایم بفرست
نگران نباشید. مزاحم نیستیم!
Close
توانایی خودتان در طراحی معماری را به چالش بکشید!

چالش طراحی معماری

برای ورود به این چالش جذاب و دریافت اطلاعات کامل پروژه، ایمیل خودتان را وارد کنید.
در این چالش جذاب شرکت می‌‌کنم!
نگران نباشید. هیچ ایمیل مزاحمی ارسال نمی‌کنیم.
close-link

هفت نکته طلایی
در طراحی واحدهای مسکونی
ترفندهایی که بسیاری از معماران و طراحان ساختمان نمی‌دانند!
کتاب را برایم ایمیل کن
نگران نباشید! هیچ ایمیل مزاحمی ارسال نمی‌کنیم.
close-link

برای دریافت آموزش‌های تکمیلی
 آزمون طراحی معماری اردیبهشت 99
مشخصات خودتان را وارد کنید

آموزش‌های آزمون طراحی نظام مهندسی را برایم بفرست
close-link

برای ثبت‌نام و دانلود تمام جلسات، فرم زیر را پر کنید
ثبت‌نام و دانلود 10 جلسه آموزش ویدئویی
Close

دانلود ویدئو با کیفیت اچ‌دی

ایمیل خودتان را وارد کنید و همین الان دانلود کنید
دانلود ویدئو
close-link

دانلود ویدئو با کیفیت اچ‌دی

ایمیل خودتان را وارد کنید و همین الان دانلود کنید
دانلود ویدئو
close-link

برای ثبت‌نام و دانلود تمام جلسات، فرم زیر را پر کنید
ثبت‌نام و دانلود 10 جلسه آموزش ویدئویی
Close

دانلود فیلم با کیفیت اچ‌دی

برای دانلود فیلم، ایمیل خودتان را وارد کنید
دانلود فیلم
close-link